Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού

Προς τους κ.κ. Υπουργούς: Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, Προστασίας του Πολίτη, Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Υπολογίζεται ότι το έτος 2009 εισήλθαν στη χώρα μας περίπου 2.500 ασυνόδευτα παιδιά – μετανάστες, τα οποία κατά κύριο λόγο προέρχονται από χώρες που δοκιμάζονται έντονα από ένοπλες συγκρούσεις και τα οποία είτε παρέμειναν στην Ελλάδα, είτε ταξίδεψαν σε ευρωπαϊκές χώρες, κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες.

Ο ανωτέρω αριθμός αποτελεί εκτίμηση κατά προσέγγιση, δεδομένου ότι, όπως αναφέραμε και σε παλαιότερες ερωτήσεις μας στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, η ευθύνη για τα ασυνόδευτα παιδιά- μετανάστες επιμερίζεται σε διάφορους κρατικούς φορείς (αστυνομία, υπηρεσίες Υπουργείου Υγείας, εισαγγελείς ανηλίκων) και δεν υπάγεται σε κεντρικό κρατικό φορέα, ο οποίος θα συντονίζει δράσεις και υπηρεσίες για την αποτελεσματική βοήθεια και προστασία των ανήλικων προσφύγων που βρίσκουν καταφύγιο στη χώρα μας.

Διεθνείς οργανώσεις, επιτροπές και πολλές Μ.Κ.Ο, έχουν επισημάνει κατά καιρούς την απουσία αποτελεσματικού θεσμοθετημένου συστήματος στη χώρα μας για την προστασία των ασυνόδευτων παιδιών – μεταναστών, με αποτέλεσμα την έκθεσή τους σε κίνδυνο εμπορίας, παιδικής πορνείας, εκμετάλλευσης και κακοποίησης.

Κατόπιν των ανωτέρω,

Ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:

- Εάν προτίθενται να υλοποιήσουν την πρόταση για δημιουργία κεντρικού κρατικού φορέα, ο οποίος θα στελεχώνεται από κοινωνικούς λειτουργούς, γιατρούς, μεταφραστές και δικηγόρους και ο οποίος θα συντονίζει δράσεις και υπηρεσίες για την αποτελεσματική βοήθεια και προστασία των ανήλικων προσφύγων – μεταναστών.

- Σε ποιες ενέργειες προτίθενται να προβούν για τη θεσμοθέτηση «δικτύου ασφαλείας» ώστε να προστατεύονται αποτελεσματικά τα ασυνόδευτα παιδιά – μετανάστες, τα οποία κάτω από τραγικές συνθήκες βρίσκουν καταφύγιο στη χώρα μας.

Ο ερωτών βουλευτής

30.10.2009

Φώτης Κουβέλης

Ανοίγοντας την ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων (Ι.Δ.ΕΚ.Ε.) μπορεί να βρει κανείς στα Κέντρα Εκπαίδευσης Ενηλίκων (Κ.Ε.Ε.) Επιμορφωτικά Προγράμματα σε «Συμβουλευτική Προσφύγων, Παλιννοστούντων, Μεταναστών και Αιτούντων Άσυλο». Στόχος των προγραμμάτων αυτών, σύμφωνα πάντοτε με την προαναφερόμενη πηγή, είναι «η συμβουλευτική υποστήριξη των Προσφύγων, Παλιννοστούντων, Μεταναστών και Αιτούντων Άσυλο που συμμετέχουν σε εκπαιδευτικά προγράμματα των Κ.Ε.Ε., η δημιουργική και αποτελεσματική συμμετοχή στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η παροχή, εύρεση και διαχείριση πληροφοριών, η αποτελεσματικότερη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους», ενώ οι μετέχοντες είναι «Ενήλικες Μετανάστες, Πρόσφυγες, Παλιννοστούντες, Αιτούντες Άσυλο, ανεξάρτητα από το επίπεδο εκπαίδευσής τους».

Σε μια πολυπολιτισμική πλέον κοινωνία, όπως είναι οι σύγχρονες κοινωνίες και κατ’ επέκταση και η ελληνική, αλλά παράλληλα και σε μια κοινωνία όπου καθημερινά ο αριθμός των μεταναστών και των προσφύγων αυξάνεται, κανείς δεν θα μπορούσε να αμφισβητήσει την αναγκαιότητα όχι μόνο της συμβουλευτικής στις ομάδες που αντιμετωπίζουν προβλήματα ένταξης, αλλά ακόμη και επιβίωσης, όπως και δεν θα μπορούσε παράλληλα να εναντιωθεί στην αναγκαιότητα της ειδικής εκπαίδευσης, εξειδίκευσης συμβούλων στα θέματα της μετανάστευσης, της προσφυγιάς ή και του ασύλου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όμως, θα είχε να αναρωτηθούμε για το κατά πόσο οι ενότητες που καλύπτουν το προαναφερόμενο αυτό πρόγραμμα Συμβουλευτικής ανταποκρίνονται στις ανάγκες των επιμορφούμενων. Κατά πόσο είναι εφικτή η συμμετοχή της ομάδας στόχου σε αυτά τα προγράμματα. Κατά πόσο οι πρόσφυγες, οι μετανάστες ή οι αιτούντες άσυλο μπορούν να παρακολουθήσουν τέτοιου είδους προγράμματα, όσο καινοτομικά και χρήσιμα κι αν παρουσιάζονται, όταν αντιμετωπίζουν καθημερινά τεράστια προβλήματα, προβλήματα ακόμη και επιβίωσης.

Οι ενότητες που σύμφωνα με το πρόγραμμα του Ι.Δ.ΕΚ.Ε. αναπτύσσονται αφορούν στα «χαρακτηριστικά των Μεταναστών, Παλιννοστούντων, Προσφύγων και Αιτούντων Άσυλο, στη Διερεύνηση Εκπαιδευτικών και Επαγγελματικών Αναγκών, στην Εκπαίδευση και Εκμάθηση Ελληνικής Γλώσσας, σε θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης και Μετανάστευσης, στη Μεταναστευτική Πολιτική, στο Ελληνικό Νομικό Πλαίσιο, σε Θέματα Οικογένειας, Ρατσισμού, Ξενοφοβίας, Στερεότυπων, Κοινωνικής Ένταξης, σε πληροφόρηση για Φορείς και Υπηρεσίες Εξυπηρέτησης». Μήπως όμως ένα τέτοιο περιεχόμενο στοχεύει περισσότερο στο να εξοικειώσει εμάς τους συμβούλους με τα θέματα της προσφυγιάς και της μετανάστευσης, και λιγότερο με το να λειτουργήσει υποστηρικτικά σ’αυτούς τους ίδιους; Μήπως τα χαρακτηριστικά των Μεταναστών, Παλιννοστούντων, των Προσφύγων και των Αιτούντων Άσυλο, η Διερεύνηση Εκπαιδευτικών και Επαγγελματικών Αναγκών, τα θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης και Μετανάστευσης ή η Μεταναστευτική Πολιτική, θα έπρεπε να αποτελούν περισσότερο ενότητες προς ανάπτυξη σε ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης ειδικών στη συμβουλευτική Προσφύγων και Μεταναστών, προκειμένου στη συνέχεια οι τελευταίοι να μπορούν να συνεισφέρουν αποτελεσματικά σε οποιοδήποτε άλλο επιμορφωτικό πρόγραμμα των ίδιων των προαναφερόμενων κοινωνικά ευάλωτων ομάδων;

Από την άλλη, δεν θα έπρεπε να απασχολήσει ιδιαίτερα και κατά προτεραιότητα ίσως, τους λειτουργούς συμβουλευτικής το θέμα των ανηλίκων παιδιών-προσφύγων (σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία «ασυνόδευτων ανηλίκων»), τα οποία δεν έχουν, τουλάχιστον όπως μέχρι σήμερα έχει διαμορφωθεί η κατάσταση, καμία συμβουλευτική υποστήριξη; Τα ασυνόδευτα παιδιά φεύγουν από την πατρίδα τους λόγω διάλυσης της οικογένειας – λόγω θανάτου ή φυγής των γονέων – λόγω της εκμετάλλευσης ή της βίαιης στρατολόγησής τους, λόγω της επιθυμίας τους για μια καλύτερη ζωή αναζητώντας προστασία και μέλλον σε μια άλλη χώρα, με σωρεία όμως από τραυματικές εμπειρίες.

Τα προβλήματα των παιδιών προσφύγων-μεταναστών είναι τεράστια: δεν παύουν ως παιδιά να έχουν συγκεκριμένες ανάγκες και δικαιώματα και να δικαιούνται την κάλυψή τους, αλλά παράλληλα δεν παύουν να έχουν και τα χαρακτηριστικά και τις δυσκολίες των προσφύγων. Πρόκειται «για μια διπλά ευάλωτη κατηγορία προσφύγων και αιτούντων άσυλο» (Δημητροπούλου, Παπαγεωργίου, 2008, 5).

Έτσι, ενώ η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ τονίζει την έλλειψη υποδομών και κέντρων υποδοχής στη χώρα μας των ασυνόδευτων ανηλίκων, μήπως θα έπρεπε παράλληλα και σε επίπεδο συμβουλευτικής να μας απασχολήσει το θέμα αυτών των παιδιών που μεγαλώνουν σε διάτρητο οικογενειακό και κοινωνικό ιστό;

Μήπως θα έπρεπε να υπάρξουν ειδικά προγράμματα εκπαίδευσης στη συμβουλευτική των ασυνόδευτων ανηλίκων προσφύγων / μεταναστών για το προσωπικό των κέντρων διαμονής και φιλοξενίας και όλων των σχετικών δομών των εμπλεκομένων Υπουργείων; Μήπως θα έπρεπε ως σύμβουλοι να γνωρίσουμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες των ανήλικων προσφύγων/μεταναστών, ασυνόδευτων ανηλίκων, και να επιδιώξουμε την κάλυψή τους;

Μήπως τέλος η «διαχείριση της ανηλικότητας από τις αρχές» (Δημητροπούλου, Παπαγεωργίου, 2008, 5) προϋποθέτει την εκπαίδευση στη συμβουλευτική αυτών των ίδιων των «αρχών»; Δηλαδή, μήπως οι υπηρεσίες της δημόσιας τάξης θα πρέπει είτε να εκπαιδευτούν κατάλληλα, είτε να παραχωρήσουν τη θέση τους σε εξειδικευμένα σε θέματα ψυχοκοινωνιολογίας, παιδαγωγικής και συμβουλευτικής άτομα;

Μήπως δηλαδή, σε τελευταία ανάλυση, παρουσιάζεται αναγκαία η γενικότερη συμβουλευτική εκπαίδευση σε θέματα μετανάστευσης, προσφυγιάς, ασύλου όλων όσων θεσμικά εμπλέκονται στο θέμα;

Και ως πρόταση: μήπως θα έπρεπε η Εταιρεία μας, ως Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού με ιδιαίτερα σημαντική παρουσία στον χώρο, να ασχοληθεί συστηματικά και κατά προτεραιότητα με το θέμα των ασυνόδευτων ανηλίκων και των αναγκών τους σε συμβουλευτικές υπηρεσίες;

Βιβλιογραφικές Παραπομπές

Δημητροπούλου Γ., Παπαγεωργίου Ι., (2008). Ασυνόδευτοι Ανήλικοι Αιτούντες Άσυλο στην Ελλάδα, στο http://ddp.org.gr

Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, 15/9/09

Ι.Δ.ΕΚ.Ε., http://kee.ideke.edu.gr/?p=programs&cat=8&pr=68 , 14/9/09

Καλούρη-Αντωνοπούλου Ουρανία

Καθηγήτρια Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Υπεύθυνη Προγράμματος Ειδίκευσης στη Συμβουλευτική και τον Προσανατολισμό

Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού (ΕΛ.Ε.ΣΥ.Π.)

Το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού στο πλαίσιο της ανάπτυξης των δράσεών του,  συναντήθηκε με τον Επιστημονικό Υπεύθυνο της Εταιρείας  Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (E.Ψ.Y.Π.E.) , κ. Ιωάννη Τσιάντη.

Η E.Ψ.Y.Π.E., ένας από τους πρώτους φορείς που δραστηριοποιήθηκαν στην Ελλάδα, με σκοπό την προώθηση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και την ανάπτυξη του μοντέλου της κοινοτικής φροντίδας της ψυχικής υγείας του παιδιού και του εφήβου, αποτελεί σημαντικό συνομιλητή στην προάσπιση και εφαρμογή της Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Παιδιού και στην από κοινού ανάληψη σχετικών δράσεων.

Συνάντηση της  Προέδρου του Δ.Σ. του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού με τον Πρόεδρο του Γραφείου της Ύπατης Αρμοστείας στην Ελλάδα , κ. Γιώργο Τσαρμπόπουλο.  

Η συνάντηση εντάσσεται στο πλαίσιο της  πρωτοβουλίας του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού σχετικά με  τους  Ασυνόδευτους Ανήλικους στη χώρα μας  και τις σχετικές δράσεις που  θα αναπτυχθούν.

Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής, κ. Νικηφόρος Διαμαντούρος και η Πρόεδρος του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού, κ. Μυρσίνη Ζορμπά, επισκέφτηκαν το Κέντρο Διαμονής Αιτούντων Άσυλο Αλλοδαπών στο Λαύριο, ενημερώθηκαν και συζήτησαν για τη λειτουργία και τα προβλήματά του με το Διευθυντή και το Προσωπικό.

Εθελοντές του Δικτύου πρόσφεραν  στα παιδιά του Κέντρου είδη ζωγραφικής και γλυκίσματα.

Tο Κέντρο  Παιδαγωγικής και Καλλιτεχνικής  Επιμόρφωσης «Σχεδία» με την υποστήριξη της Νομαρχίας Πειραιά και της Ελληνικής Εταιρείας
Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (Ε.Ε.Τ.Α.Α) Α.Ε.  οργάνωσε ένα διήμερο στις 24 και 25 Ιουνίου 2009, στον πολυχώρο «ΑΠΟΛΛΩΝ» (Ερμουπόλεως και Πηλίου 1, Πειραιάς) με θέμα:

Δικαιώματα του Παιδιού

Διήμερο συνεργασίας για την εφαρμογή των Δικαιωμάτων του Παιδιού στις δομές της τοπικής αυτοδιοίκησης

 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ,  ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Με εξαιρετικό ενδιαφέρον, ανταλλαγή απόψεων και διατύπωση προτάσεων, διεξήχθη στις 16.10.2008 η πρώτη συνάντηση του Συνηγόρου του Παιδιού με τις Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις που ασχολούνται με τα δικαιώματα του παιδιού. Σε αυτήν συμμετείχαν 65 σύνεδροι, προερχόμενοι από 40 ΜΚΟ, η διεθνής οργάνωση «eurochild» και εκπρόσωποι της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς και του Παρατηρητήριου για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Σημαντικές προτάσεις που διατυπώθηκαν στην συνάντηση αφορούσαν:

• την στενότερη συνεργασία μεταξύ Συνηγόρου του Παιδιού και των ΜΚΟ
• την διαδικτυακή σύνδεση, επικοινωνία και αλληλοενημέρωση μεταξύ των ΜΚΟ
• την συγκρότηση συντονιστικής επιτροπής από τις οργανώσεις, με στόχο την δικτύωση και την συνεργασία τους για την παρακολούθηση της εφαρμογής της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού και την προώθηση ζητημάτων κοινού ενδιαφέροντος.

Ο Συνήγορος ανέλαβε να κωδικοποιήσει και δημοσιοποιήσει τις προτάσεις της συνάντησης και να προσκαλέσει την ερχόμενη συνάντηση εργασίας, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 14 Μαΐου 2009, στα γραφεία του Συνηγόρου, στην οποία συμμετείχαν 44 εκπρόσωποι από 34 ΜΚΟ, και όπου αποφασίστηκε μεταξύ άλλων η συγκρότηση προσωρινής Οργανωτικής Ομάδας για την εκπόνηση προτεινόμενου πλαισίου λειτουργίας Δικτύου Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων.

Η Ομάδα αυτή  στην οποία συμμετέχει και το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού θα δημοσιοποιήσει τις προτάσεις της το φθινόπωρο του 2009, με στόχο στην συνέχεια να διεξαχθεί η ιδρυτική πρώτη Γενική Συνέλευση του Δικτύου ΜΚΟ.

Στο πλαίσιο της δράσης μας Βλέποντας τον κόσμο με “διαφορετικά” μάτια κάναμε την πρώτη Έκθεση Βιβλίου στο Κέντρο Καλλιτεχνικής Απασχόλησης του Δήμου Ελευσίνας  σε συνεργασία με το Κέντρο Παιδαγωγικής και Καλλιτεχνικής Επιμόρφωσης «Σχεδία».

Το Βιομηχανικό Μουσείο της Ερμούπολης οργάνωσε με αφορμή την Πρωτομαγιά σειρά εκδηλώσεων στη διάρκεια του Μαΐου, που περιλάμβανε εκθέσεις, εικαστικές παρεμβάσεις, βιωματικά εργαστήρια κλπ. σε συνεργασία με πολλούς φορείς της Σύρου.

Στο πλαίσιο αυτό το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού συμμετείχε στο  παιχνίδι του “Χαμένου Θησαυρού”  και στην Έκθεση Φωτογραφίας για τα “Αόρατα Παιδιά”.

Το παιχνίδι του “Χαμένου Θησαυρού” ξεκίνησε για όλα τα σχολεία που συμμετείχαν το πρωί της Πέμπτης 30 Απριλίου,  παραμονή της Πρωτομαγιάς. Το παιχνίδι ήταν  διάρκειας περίπου μιάμισης ώρας και βασιζόταν στη συλλογικότητα και την κριτική σκέψη. Αφετηρία το Βιομηχανικό Μουσείο απ’ όπου κάθε τάξη με τον εκπαιδευτικό της πήρε ένα κλειστό φάκελο που οδηγούσε τα παιδιά στον επόμενο σταθμό και συνεχιζόταν  με τον ίδιο τρόπο (κάθε φορά ένα φάκελο που οδηγούσε με έμμεσο τρόπο στον επόμενο σταθμό)  ως το κέντρο της πόλης, όπου τα παιδιά “ανακάλυπταν” το χαμένο θησαυρό. Σε κάθε τάξη δόθηκαν διπλώματα  και δώρα-βιβλία για τη συμμετοχή της στο “Χαμένο Θησαυρό”.

Η  Έκθεση Φωτογραφίας για  τα Αόρατα Παιδιά της Σύρου, στα οποία αφιερώνεται αυτή η Έκθεση, είναι τα ανήλικα  παιδιά που εργάζονταν σε διάφορες δουλειές στην πόλη -σε εργοστάσια, καταστήματα, εστιατόρια- στα πλουσιόσπιτα τα κορίτσια, στα παιδιά που εργάζονταν σε αγροτικές δουλειές στα χωριά -βόσκοντας ζώα ή δουλεύοντας στα κτήματα-, καθώς  και στα παιδιά που ήταν κλεισμένα στο βρεφοκομείο ή στο ορφανοτροφείο.